Wales Biodiversity Partnership

Nedd Port Talbot

Rebecca Sharp

Ecolegydd a Chydlynydd y Fforwm Bioamrywiaeth

Cynllun Gweithredu Bioamrywiaeth Lleol Castell-nedd Port Talbot

Yn 2014 lansiwyd ffordd newydd o flaenoriaethu cadwraeth bywyd gwyllt yng Nghastell-nedd Port Talbot. Mae’r Cynllun Gweithredu Bioamrywiaeth Lleol – CGBLl – newydd wedi ymrwymo i gyfoethogi holl fioamrywiaeth Castell-nedd Port Talbot.

Mae'r cynllun yn cynnwys taenlenni ar gyfer cynefinoedd a rhywogaethau unigol neu gasgliadau fel pryfed peillio. Mae'r rhain yn dangos statws cyfredol a thueddiadau yng Nghastell-nedd Port Talbot, a’r bygythiadau hysbys, ac yn cofnodi’r holl brosiectau sy'n cyfrannu at warchod a chyfoethogi cynefinoedd a rhywogaethau. Caiff yr holl waith, ni waeth pa mor fach ydyw, ei gofnodi yma. Caiff ei fapio a'i gymharu â gwybodaeth arall, fel dosbarthiad hysbys rhywogaeth arbennig. Mae'r mapiau hyn yn dangos faint o waith sy'n cael ei wneud yng Nghastell-nedd Port Talbot gan yr holl bartneriaid. Mae hefyd yn caniatáu i'r Fforwm Bioamrywiaeth ganolbwyntio adnoddau lle y mae eu hangen fwyaf.

Mae'r cynllun yn ddogfen newidiol. Ym mhob un o gyfarfodydd Fforwm Bioamrywiaeth Castell-nedd Port Talbot cesglir gwybodaeth am y prosiect. Mae’r Tîm Bioamrywiaeth yn cynnal y data ac yn tynnu sylw at unrhyw faterion y mae angen mynd i'r afael â nhw. Ni chyhoeddir y ddogfen gan ei bod yn newid yn gyson. Os hoffech unrhyw wybodaeth am rywogaethau neu gynefinoedd, cysylltwch â’r tîm yn uniongyrchol.

Cynefinoedd a rhywogaethau

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi rhestr o gynefinoedd a rhywogaethau pwysig iawn yng Nghymru, a elwir yn rhestr Adran 7. Mae hon yn sail i’r CGBLl. Bydd unrhyw un o'r cynefinoedd a'r rhywogaethau hyn a gaiff eu canfod yng Nghastell-nedd Port Talbot yn cael eu gwarchod a'u cyfoethogi lle y bo hynny'n bosibl, yn enwedig drwy'r broses gynllunio. Ymhellach, ymdrinnir ag unrhyw gynefin neu rywogaeth nad ydynt ar y rhestr hon, ond sy’n bwysig i Gastell-nedd Port Talbot, trwy gyfrwng y CGBLl. I gael mwy o wybodaeth am y rhywogaethau yng Nghastell-nedd Port Talbot, cysylltwch â Chanolfan Cofnodion Bioamrywiaeth De Ddwyrain Cymru.

Fforwm Bioamrywiaeth Castell-nedd Port Talbot

Mae’r Fforwm Bioamrywiaeth yn cynnwys cynrychiolwyr o amrywiaeth eang o sefydliadau, ynghyd ag unigolion sydd â diddordeb mewn bywyd gwyllt lleol a rheoli tir. Mae'n agored i unrhyw un ymuno ag ef ac mae’n gyfrifol am gyflawni’r CGBLl. Y Tîm Bioamrywiaeth sy’n darparu’r Ysgrifenyddiaeth, a cheir Cadeirydd annibynnol.

Tîm Cefn Gwlad a Bywyd Gwyllt

Rôl y Tîm Cefn Gwlad a Bywyd Gwyllt yw rhoi sylw i'r pwysau ar fioamrywiaeth yng Nghastell-nedd Port Talbot. Gan weithio'n agos ag adrannau eraill, sefydliadau allanol a gwirfoddolwyr, mae newidiadau cadarnhaol eisoes wedi'u gwneud. Mae'r Uned yn darparu’r ysgrifenyddiaeth ar gyfer Fforwm Bioamrywiaeth Castell-nedd Port Talbot.


Boda’r mêl © CBS (Cyngor Bwrdeistref Sirol) Castell-nedd Port Talbot


Tomen Bryn © Maggie Elsey


Penigan y porfeydd © Cyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot

Mae bodaod y mêl yn adar ysglyfaethus dirgelaidd a phrin yn y DU, a braint fawr yw eu gweld yma yn y sir. Mae bodaod y mêl yn gaeafu yn Affrica, ac anaml y maent yn bridio yn y DU. Maent yn enwog am addasu i fwyta lindys gwenyn meirch. Maent hefyd yn bwyta amffibiaid, brogaod yn bennaf, mamaliaid bach ac ymlusgiaid, a gallant ymosod ar nythod colomennod a bronfreithod. Gellir eu gweld rhwng mis Mai a mis Awst. Yng Nghastell-nedd, rydych yn fwyaf tebygol o’u gweld yn hedfan fry uwchben cwm Resolfen.

Mae penigan y porfeydd yn flodyn pinc hardd ac fel arfer mae’n tyfu mewn safleoedd agored fel tir pori, ochrau ffyrdd, ymylon caeau ac, weithiau, ar dir gwastraff. Mae'n fwyfwy prin yng Nghymru, ac mae gwaith wedi'i wneud gan Fforwm Bioamrywiaeth Castell-nedd Port Talbot i sefydlu poblogaethau newydd o benigan y porfeydd mewn lleoliadau addas yng Nghastell-nedd Port Talbot.

Mae Tomen Bryn yn un o blith 4 gwarchodfa natur leol yn y sir, a dyma safle hen Bwll Glo Bryn Navigation sydd bellach wedi’i adfer yn gynefin naturiol ac yn gartref i nifer o rywogaethau prin sydd dan warchodaeth. Mae'r rhain yn cynnwys llinosiaid ac ehedyddion, gweision neidr eurdorchog, nadroedd defaid, madfallod a brithegion gwyrdd.


Rebecca Sharp - Ecolegydd

Rebecca sy'n gyfrifol am roi Cyngor ar Fioamrywiaeth yn enwedig i'r adran gynllunio o ran ceisiadau cynllunio a hi yw ysgrifennydd Fforwm Bioamrywiaeth Castell Nedd Port Talbot.

Cysylltwch â ni:

Cyngor Bwideistref Sirol Castell Nedd Port Talbot
Y Ceiau
Ffordd Brunel
Parc Ynni Baglan
Castell Nedd
SA11 2GG

Ffôn: 01639 686149
Ebost: [email protected]
Gwefan: Clicwch yma