Wales Biodiversity Partnership

Cynllun Gweithredu Cymru ar gyfer Pryfed Peillio

Cyflwyniad

Mae pryfed peillio yn elfen hanfodol o amgylchedd Cymru. Mae gwenyn mêl a phryfed peillio gwyllt, gan gynnwys cacwn, gwenyn unigol, gwenyn meirch parasitig, pryfed hofran, glöynnod byw a gwyfynod a rhai chwilod, yn bryfed peillio pwysig ar draws amrywiaeth eang o gnydau a blodau gwyllt ac maent yn help i wella cynhyrchiant systemau pori ar gyfer da byw. Yn 2007, roedd peillio’n werth £430 miliwn i farchnad gnydau’r DU. Pe baem yn colli’r gwasanaeth gwerthfawr hwn, amcangyfrifir y byddai peillio â llaw yn costio £1.8 biliwn y flwyddyn yn y DU. Mae gwerth y mêl a gynhyrchir yng Nghymru yn sylweddol hefyd, gyda gwerth cyfanwerthol o dros £2 miliwn yn 2011. Mae iechyd gwenyn a phryfed peillio a’r dirywiad yn eu poblogaethau yn peri pryder mawr yn y DU. Mae ymchwil yn dangos bod gwenyn mêl wedi gostwng 23% yng Nghymru rhwng 1985 a 2005. Mae glöynnod byw, pryfed hofran a llawer o rywogaethau o wyfynod hefyd yn prinhau ledled Cymru. Mae dolydd blodau gwyllt a chynefinoedd lled-naturiol eraill sy’n cynnal pryfed peillio hefyd wedi prinhau.

Cynllun Gweithredu Cymru ar gyfer Pryfed Peillio

Mae Llywodraeth Cymru wedi gweithio gyda’r diwydiant a rhanddeiliaid i archwilio’n fanylach y dystiolaeth a’r pryderon ynghylch pryfed peillio a’u cadwraeth yng Nghymru. Ar ôl ymgynghori, lansiwyd ‘Cynllun Gweithredu Cymru ar gyfer Pryfed Peillio’, yn pennu’r weledigaeth strategol, y canlyniadau a’r meysydd gweithredu i wella amodau i bryfed peillio a gweithio i atal a gwrthdroi’r dirywiad yng Nghymru. Mae tasglu pryfed peillio, sy’n cynnwys rhanddeiliaid allweddol, yn gweithredu erbyn hyn ac mae cynllun cyflawni drafft wedi cael ei lunio.

Adrodd

Cafodd diweddariad ar gynnydd Cynllun Gweithredu ar gyfer Pryfed Peillio ei grynhoi gan y gweithlu mewn cyfres o graffigau gwybodaeth y gellir eu lawrlwytho.

Rheoli ymylon ffyrdd er lles bywyd gwyllt

Rheoli ymylon ffyrdd er lles bywyd gwyllt

Rheoli ymylon ffyrdd er lles bywyd gwyllt

Gwaith Arall ar Beillwyr

Monitro

Mae Defra wedi cyhoeddi adroddiad ymchwil i greu Fframwaith Monitro Cenedlaethol ar gyfer Peillwyr a Pheillio, i arwain gweithredu pellach gan amrywiaeth o bartneriaid ac adeiladu ar weithgarwch gwyddoniaeth dinasyddion presennol.

Mae'r adroddiad yn cyflwyno amrywiaeth o sefyllfaoedd ar gyfer cryfhau'r monitro, gan gynnwys gofynion maint sampl a dulliau maes a brofir ar gyfer pa mor hawdd ydynt, pa mor hawdd yw eu hailadrodd a pha mor dderbyniol ydynt i wirfoddolwyr.

Prosiect COBWEB

Bydd prosiect i ddenu gwyddonwyr dinesig o blith y 3000+ o bobl sy'n byw yn ward Penparcau (Aberystwyth), fel y gellir cofnodi glöynnod a'u ffynonellau bwyd (larfâu a rhai llawndwf) trwy ddefnyddio technoleg ffôn symudol a gwe arloesol, yn cychwyn yn ystod gwanwyn 2015. Gan adeiladu ar brofion blaenorol COBWEB, cafodd yr is-brosiect hwn ei gynllunio ar y cyd â Fforwm Cymunedol Penparcau er mwyn helpu i gofnodi rhywogaethau glöynnod yn yr ardal, fel y gellir cyfrannu at gynlluniau rheoli lleol a thanio diddordeb a dealltwriaeth ym mhwysigrwydd glöynnod (a phryfed peillio eraill) i iechyd amgylchedd naturiol Cymru. Bydd y data a gesglir yn ystod yr is-brosiect hwn yn cael ei rannu â sefydliadau cofnodion biolegol (y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol, Canolfannau Cofnodion Lleol) er mwyn cynorthwyo i'w ddosbarthu a'i ddefnyddio at sawl diben gwahanol, o gynllunio i ymchwil amgylcheddol a gwneud penderfyniadau. Bydd y data a gesglir yn cael ei ddefnyddio gan Lywodraeth Cymru i asesu addasrwydd mapiau adnoddau pryfed peillio graddfa fawr i gyfarwyddo amrywiaeth o gwestiynau polisi.

Polli:Nation

Mae'r prosiect, sydd wedi'i gefnogi gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri, yn helpu ysgolion ledled y DU i amddiffyn poblogaeth ein pryfed peillio, sy'n lleihau. Am ragor o wybodaeth ac i gofrestru, ewch i wefan Polli:Nation.

Prosiectau Cronfa Natur

Cadwch Gymru'n Daclus – Prosiect Buzz Naturiol

Amcan y prosiect hwn yw gwneud y defnydd mwyaf posibl o wasanaethau ecosystemau lluosog mewn llecynnau gwyrdd anffrwythlon sy'n cael eu tanbrisio ar hyn o bryd – lleiniau glaswellt wedi'u torri mewn ystadau diwydiannol, ysgolion a thiroedd ysbytai, parciau busnes a lleiniau ochr y ffordd - a'u trawsffurfio yn fyrdd amryliw o flodau gwylltion.

Adnoddau Eraill

Mae taflen ffeithiau Cyswllt Ffermio newydd ar gael bellach sy'n amlinellu camau syml y gall ffermwyr eu cymryd i gynorthwyo gwenyn a phryfed peillio yng Nghymru.

Rheoli Tir Amaethyddol ar gyfer Peillwyr

Garddio Bywyd Gwyllt

Pecyn Gwybodaeth Garddio Bywyd Gwyllt (pdf)

Cyfyngiadau ar Ddefnyddio Plaleiddiaid: Rheolau Euraidd (dolen allanol, Saesneg yn unig)

Peilliwyr astudiaethau achos (pdf)

Dôl drefol
Dôl drefol

Plannu border glöynnod byw yn Ysgol Gynradd Mynwy
Plannu border glöynnod byw yn Ysgol Gynradd Mynwy

Pryf hofran (Xylota sylvarum)
Pryf hofran (Xylota sylvarum)

Cyswllt

Gydag ymholiadau am waith Grŵp Pryfed Peillio Cymru, cysylltwch â Maureen Pritchard

Cangen Bioamrywiaeth a Chadwraeth Natur
Is-adran Tir, Natur a Choedwigaeth
Yr Adran Cyfoeth Naturiol a Bwyd
Llywodraeth Cymru
Rhodfa Padarn
Llanbadarn Fawr
Aberystwyth, Ceredigion SY23 3UR

Ffon: 0300 062 2253
Email: Maureen Pritchard