Wales Biodiversity Partnership

Dull Ecosystem

Mae ecosystemau’n seiliedig ar fioamrywiaeth ac mae dull ecosystem yn darparu fframwaith ar gyfer ystyried ecosystemau cyfan wrth wneud penderfyniadau, ac ar gyfer gwerthfawrogi’r gwasanaethau ecosystem sy’n cael eu darparu ganddynt, er mwyn sicrhau bod cymdeithas yn gallu cynnal amgylchedd naturiol iach a chryf yn awr ac ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol. Mae’r Confensiwn ar Amrywiaeth Fiolegol yn diffinio dull rheoli ar lefel yr ecosystem fel strategaeth ar gyfer rheoli tir, dŵr ac adnoddau byw mewn modd integredig, gan hyrwyddo cadwraeth a defnydd cynaliadwy mewn ffordd deg. Yn gyffredinol, bydd dull rheoli ar lefel yr ecosystem yn esgor ar weithredu ar raddfa fwy nag un rhywogaeth neu un cynefin, gan ystyried anghenion pobl yr un pryd. I ategu’r diffiniad, mae’r Confensiwn ar Amrywiaeth Fiolegol yn diffinio deuddeg o egwyddorion ategol a chysylltiedig.

Hefyd, mae’r Confensiwn ar Amrywiaeth Fiolegol wedi cynnig Canllawiau Gweithredol ar gyfer rhoi dull rheoli ar lefel yr ecosystem ar waith, lle canolbwyntir ar bump o bwyntiau pwysig

Mae nifer o gyfarwyddebau amgylcheddol yr UE wedi cael eu siapio er mwyn mabwysiadu dull rheoli ar lefel yr ecosystem:

Cyd-destun y DU

Mae’r DU yn llofnodwr i’r Parti ar y Confensiwn ar Amrywiaeth Fiolegol, ac mae’r dull ar draws y pedair gwlad yn canolbwyntio ar hyrwyddo a gweithredu dull rheoli ar lefel yr ecosystem (dull yr ecosystem). Caiff y dull ei ddatblygu mewn partneriaeth gyda chyrff cyhoeddus a sefydliadau anllywodraethol.

Mae Rheoli Adnoddau Naturiol yn ymwneud â chydnabod swyddogaeth bwysig yr amgylchedd naturiol yng Nghymru. Os yw’n cael ei reoli yn briodol a thrwy ei ddefnyddio mewn ffordd gynaliadwy, mae’r amgylchedd naturiol yn ffynhonnell o fanteision economaidd, amgylcheddol a chymdeithasol i bobl Cymru. Mae ecosystemau amrywiol a gwydn a’u rhywogaethau cyfansoddol yn hanfodol i weithrediad amgylchedd iach.

Datblygu Dull yr Ecosystem yn y DU
Mae’r Ecosystems Knowledge Network yn cynnwys adnoddau a gwybodaeth sy’n helpu i esbonio dull yr ecosystem a sut y caiff ei roi ar waith yn ymarferol


Dull Rheoli ar Lefel yr Ecosystem: Astudiaethau Achos

Astudiaethau Achos yng Nghymru

Amrywiaeth o astudiaethau achos sy’n dangos sut y mae prosiectau yng Nghymru yn defnyddio dull rheoli ar lefel yr ecosystem.

Bydd Fframwaith Cymru Fyw yn canolbwyntio ar reoli ein hamgylchedd yn ei gyfanrwydd yng nghyd-destun datblygu cynaliadwy

Prosiectau Pont
Sefydliad sy’n annog ac yn hwyluso pori er budd bywyd gwyllt, tirweddau a threftadaeth ddiwylliannol Cymru yw Pont. Mae prosiectau Pont yn cynnwys prosiectau mawr i adfer cynefinoedd yn Ynys Môn, Sir Gaerfyrddin a Phen-y-bont ar Ogwr.

Prosiectau Futurescapes yr RSPB
Gan weithio mewn partneriaeth â nifer o sefydliadau, nod menter Futurescapes yr RSPB yw gwneud tirweddau’r DU yn fwy cydnaws i fywyd gwyllt, a chynefinoedd yn llai darniog.

Prosiectau Tirweddau Byw yr Ymddiriedolaethau Natur
Ffordd newydd o feddwl am y ffordd rydym yn rheoli’r tir er mwyn gwneud mwy i fywyd gwyllt, pobl a’r economi yw Tirweddau Byw, a chaiff y cynllun ei hyrwyddo gan yr Ymddiriedolaethau Natur.

Astudiaethau Achos yn Lloegr

Prosiectau Natural England sy’n dangos sut y mae dull rheoli ar lefel yr ecosystem a gwasanaethau ecosystemau’n berthnasol i reoli tir a dŵr.

Dalgylch Parrett, Gwlad yr Haf
Astudiaeth achos sy’n dangos sut y cafodd offer a methodolegau penodol eu datblygu er mwyn rheoli dalgylch afon Parret yw Rheoli Dalgylch Parrett, Gwlad yr Haf.

Astudiaethau Achos Yr Alban

Asesiad Ecosystemau Cenedlaethol y DU

Asesiad Ecosystemau Cenedlaethol y DU yw’r dadansoddiad cyntaf o amgylchedd naturiol y DU o safbwynt y manteision a ddaw i’r gymdeithas a ffyniant economaidd parhaus. Mae wedi’i seilio ar y prosesau sy’n cysylltu cymdeithasau dynol a’u lles gyda’r amgylchedd, gan bwysleisio rôl ecosystemau o ran cynnig gwasanaethau sy’n cyfrannu at les pobl.Ceir pennod sy’n sôn yn benodol am Gymru: "Status and changes in ecosystems and their services to society: Wales ". Mae’r Asesiad wedi dod ar yr adeg iawn i roi golwg cyffredinol inni ar sylfaen tystiolaeth polisïau Fframwaith yr Amgylchedd Naturiol a mentrau llywodraethu yng Nghymru.Dyma chwe chanfyddiad allweddol yr asesiad:

  • Mae’r byd naturiol, ei fioamrywiaeth a’r ecosystemau sy’n rhan ohono yn hanfodol bwysig i’n lles a’n ffyniant economaidd, ond nid yw dadansoddiadau economaidd a phrosesau penderfynu confensiynol yn rhoi digon o bwyslais arnynt.
  • Mae ecosystemau a gwasanaethau ecosystemau, a’r ffordd y mae pobl yn elwa arnynt, wedi newid yn sylweddol dros y 60 mlynedd diwethaf wrth i gymdeithas newid.
  • Mae ecosystemau’r DU yn darparu rhai gwasanaethau yn dda ar hyn o bryd, ond mae eraill wedi bod yn dirywio ers cryn amser.
  • Bydd poblogaeth y DU yn parhau i dyfu, ac mae gofynion a disgwyliadau’r boblogaeth yn parhau i esblygu. Mae hyn yn debygol o roi mwy o bwysau ar wasanaethau ecosystemau yn y dyfodol wrth i effaith newid yn yr hinsawdd gyflymu yma ac yng ngweddill y byd.
  • Bydd y camau sy’n cael eu cymryd a’r penderfyniadau sy’n cael eu gwneud yn awr yn cael effaith hirdymor ar ecosystemau, gwasanaethau ecosystemau a lles pobl. Mae’n bwysig deall yr effeithiau hyn fel y gallwn wneud y dewisiadau gorau, nid yn unig ar gyfer cymdeithas heddiw ond ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.
  • Bydd symud tuag at ddatblygu cynaliadwy yn gofyn am gyfuniad priodol o reoliadau, technoleg, buddsoddiad ariannol ac addysg, yn ogystal â newidiadau yn ymddygiad unigolion a’r gymdeithas. Bydd angen mabwysiadu dull mwy integredig o reoli ecosystemau yn hytrach na dull sectorol confensiynol.

Economeg Ecosystemau a Bioamrywiaeth (TEEB)

Menter ryngwladol o bwys sydd â’r nod o dynnu sylw at fanteision economaidd byd-eang bioamrywiaeth yw Economeg Ecosystemau a Bioamrywiaeth. Y bwriad yw tanlinellu’r gost gynyddol a ddaw yn sgil colli bioamrywiaeth a dirywiad mewn ecosystemau, yn ogystal â dwyn ynghyd wybodaeth arbenigol ym myd gwyddoniaeth, economeg a pholisi er mwyn gallu bwrw ymlaen mewn modd ymarferol. Mae Partneriaeth Bioamrywiaeth Cymru yn gweithio i ymateb i’r heriau hyn – i sicrhau dyfodol ar gyfer bioamrywiaeth ac ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.