Wales Biodiversity Partnership

Casnewydd

Natalie Waller

Swyddog Bioamrywiaeth

Cred llawer o bobl mai awdurdod trefol yw Casnewydd, gyda’i dreftadaeth ddiwydiannol, ei ddociau a’i ganol hynod boblog. Fodd bynnag, mewn gwirionedd mae 75% o’r awdurdod yn gefn gwlad, ac mae rhannau gwledig a threfol Casnewydd fel ei gilydd yn cynnig cyfoeth o gynefinoedd i amryw byd o rywogaethau pwysig.

Dyna ichi Afon Wysg, er enghraifft, sy’n nadreddu trwy galon yr awdurdod. Mae’r afon hon yn rhyngwladol bwysig oherwydd y mathau arbennig o bysgod a geir ynddi, fel llysywod pendoll yr afon, gwangod a phennau lletwad, yn ogystal â’r dyfrgi swil. O ganlyniad, mae’n Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA), a hefyd yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA). Gan fod Afon Wysg yn llifo i Aber Afon Hafren, mae’n bwysig i adar hirgoes, ac o ganlyniad caiff ei chydnabod yn rhyngwladol fel safle RAMSAR ac Ardal Gwarchodaeth Arbennig (AGA). Fodd bynnag, nid yr afonydd yn unig sy’n bwysig yng Nghasnewydd. Mae Gwastadeddau Gwent yn ymestyn ar hyd yr arfordir – SoDdGA arall – ac mae’r ardal yn bwysig oherwydd y ffosydd sy’n igam-ogamu drosti, a hefyd oherwydd y dolydd blodau gwyllt a’r glaswelltir corsiog sy’n cynnal cacynen brin – sef y gardwenynen fain. Drwy deithio ymhellach tua’r tir, mae’r safleoedd tir llwyd o amgylch canol y ddinas a’r dociau yn gartref i fathau anarferol o blanhigion a chreaduriaid di-asgwrn-cefn, gydag un o’n rhywogaethau blaenllaw, gwyfyn letys, yn defnyddio planhigyn o’r enw letys pigog sy’n tyfu ar dir wedi’i droi. Ymhellach wedyn tua’r tir ceir coetiroedd hynafol sy’n cynnal poblogaethau o bathewod, tra mae’r glaswelltiroedd sydd heb eu gwella a’u lled-wella yn hafan o flodau gwyllt toreithiog i nifer o bryfed peillio. Mae Casnewydd hefyd yn gartref i amryw byd o ystlumod ledled y sir, ac mae nadroedd defaid, nadroedd y gwair, madfallod dŵr cribog a brogaod i’w gweld mewn rhai mannau hefyd.
Mae adran fioamrywiaeth Cyngor Dinas Casnewydd hefyd yn cydlynu Partneriaeth Bioamrywiaeth Casnewydd, ac yn rheoli’r Cynllun Gweithredu Bioamrywiaeth Lleol (CGBLl). Mae’r CGBLl yn tynnu sylw at y cynefinoedd a’r rhywogaethau pwysig yng Nghasnewydd, gan ein galluogi i ganolbwyntio ar warchod a chyfoethogi’r fioamrywiaeth ar gyfer y sir. Criw o bobl sy’n cynrychioli sefydliadau a chanddynt fudd mewn gwarchod a chyfoethogi bioamrywiaeth Casnewydd yw’r Bartneriaeth Bioamrywiaeth, ac maent yn cyflwyno sylwadau ar y CGBLl, yn ei ddiwygio ac yn ei roi ar waith.


Gwlypdiroedd Casnewydd © Natalie Waller


Plannu coed ysgolion Casnewydd © Natalie Waller


Cardwenynen fain © Sinead Lynch / Ymddiriedolaeth Gwarchod Cacwn



Casnewydd