Cynllun Adfer Natur Cymru

Bydd y Cynllun yn amlinellu sut y bydd Cymru’n mynd i’r afael â Chynllun Strategol Bioamrywiaeth y Confensiwn ar Amrywiaeth Fiolegol a’r targedau bioamrywiaeth Aichi cysylltiedig yng Nghymru. Bydd y Cynllun Adfer Natur yn nodi camau gweithredu y gellir eu cyflawni yn y tymor byr ac yn pennu llwybr i gyflawni ymrwymiadau hirdymor y tu hwnt i 2020. Bydd camau gweithredu’r Cynllun yn cael eu hadolygu’n rheolaidd, gan sicrhau eu bod yn cyflawni amcanion ac uchelgais adfer natur yng Nghymru. Bydd cyfres o ddangosyddion yn cael eu datblygu hefyd i fesur cynnydd y Cynllun Adfer Natur yn erbyn yr amcanion. I gyd-fynd â’r cynllun, bydd y Fframwaith Adfer Natur yn nodi rolau a chyfrifoldebau’r rhai sy’n gyfrifol am gyflawni camau gweithredu bioamrywiaeth yng Nghymru, a sut mae’r rhain wedi’u cysylltu â’i gilydd.

Bydd y Cynllun Adfer Natur yn cynnwys tair rhan

Rhan 1: Cyflwyno’r sefyllfa ynghylch bioamrywiaeth yng Nghymru, y materion sydd angen mynd i’r afael â nhw a’r polisïau arweiniol.

Rhan 2: Nodi’r camau gweithredu sydd wedi’u nodi’n benodol i gefnogi amrywiaeth, sy’n fwy nag, ond yn cyfrannu at ddarparu trefniadau Rheoli Adnoddau Naturiol yn Gynaliadwy yng Nghymru.

Rhan 3: Y Fframwaith Adfer Natur yn cael ei ddatblygu a bydd yn dangos rôl a chyfrifoldebau’r bobl allweddol ar gyfer rhoi gweithredu er lles bioamrywiaeth ar waith yng Nghymru, yn ogystal â sut bydd yn cyd-fynd â’r fframwaith cyflawni ar gyfer Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol a Deddf yr Amgylchedd.

Mae nifer o amcanion wedi'u gosod er mwyn mynd i'r afael â'r materion sy'n sbarduno'r dirywiad yn ein bioamrywiaeth, ac i'w helpu i ymadfer:

  • Ymgysylltu a chynorthwyo cyfranogi a dealltwriaeth er mwyn gwreiddio bioamrywiaeth ledled y penderfyniadau a wneir ar bob lefel
  • Diogelu’r rhywogaethau a’r cynefinoedd pwysicaf, a gwella’r modd y’u rheolir, gan gynnwys y gofyniad i Weinidogion Cymru baratoi a chyhoeddi rhestr o’r organebau byw pwysicaf a’r mathau pwysicaf o gynefinoedd o safbwynt cynnal a gwella bioamrywiaeth yng Nghymru
  • Cynyddu cydnerthedd ein hamgylchedd naturiol trwy adfer cynefinoedd a ddiraddiwyd, a chreu cynefinoedd
  • Mynd i’r afael â’r pwysau allweddol sydd ar rywogaethau a chynefinoedd
  • Gwella ein tystiolaeth, ein dealltwriaeth a’n systemau monitro
  • Sefydlu fframwaith llywodraethu a chymorth ar gyfer cyflenw

Bydd y Gweinidog Cyfoeth Naturiol yn lansio Cynllun Adfer Natur Cymru yn gynnar yn 2015. Os hoffech gopi o Ran 1 a 2, dylech anfon e-bost atom

red squirrel

Bluebells Tom Marshal

Coastal

Grŵp Gweithredu’r Cynllun Adfer Natur

Mae Grŵp Gweithredu’r Cynllun Adfer Natur (NRAP) wedi ei sefydlu i lywio a gyrru trosglwyddiad a gweithrediad yr NRAP ar lefel leol a chenedlaethol. Cyfarfu’r grŵp am y tro cyntaf ar 3 Awst 2017. Ffocws y cyfarfod cyntaf oedd cadarnhau rôl y grŵp a phennu ei flaenoriaethau cychwynnol. Mae gan y grŵp aelodaeth eang o Lywodraeth Cymru, Cyfoeth Naturiol Cymru, cyrff anllywodraethol a mudiadau eraill o’r sectorau cyhoeddus a phreifat.

Caiff grwpiau gorchwyl a gorffen arbenigol eu comisiynu gan Grŵp Gweithredu’r Cynllun Adfer Natur (NRAP) i symud tasgau penodol yn eu blaen. Cytunwyd ar y grwpiau gorchwyl a gorffen arbenigol cychwynnol a byddant yn canolbwyntio ar:

  • Defnydd tir i’r dyfodol
  • Adolygu a diweddaru Rhan II yr NRAP
  • Rhywogaethau estron goresgynnol (grŵp sy’n bodoli eisoes)
  • Meini prawf rhestr Adran 7 (grŵp sy’n bodoli eisoes)
  • Canllawiau Adran 6
  • Prosiect Bylchau mewn Tystiolaeth
  • Gwaith adfer a chydnerthu
  • Cynllunio a bioamrywiaeth
  • Cynhadledd WBP

Bydd y Grŵp Gweithredu’n casglu adborth oddi wrth y grwpiau hyn ac yn cyflwyno argymhellion i Weinidogion Llywodraeth Cymru a CNC, yn enwedig ar Ddatganiadau Ardal, Adran 7 o Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) a tharged CBD o atal colli bioamrywiaeth erbyn 2020.

Bydd y ffocws dros y misoedd nesaf ar sefydlu’r grwpiau gorchwyl a gorffen arbenigol.

Cynhelir cyfarfod nesaf Grŵp Gweithredu’r Cynllun Adfer Natur (NRAP) ganol fis Hydref, a bydd yn canolbwyntio ar y defnydd o dir yng Nghymru.

Migneit area Llun © IUCN

Adfer gorgorsydd byw yn Ardaloedd Cadwraeth Arbennig Y Berwyn a Migneint yng Nghymru

Mae Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA) Y Berwyn a Mynyddoedd De Clwyd ac ACA Migneint-Arenig-Dduallt yn cynnwys y ddwy ardal fwyaf o orgorsydd yng Nghymru.

Er bod ardaloedd mawr o orgorsydd i’w cael o hyd yng Nghymru, mae’r mwyafrif wedi dirywio oherwydd coedwigaeth, rhywogaethau estron (fel Rhododendron Rhododendron ponticum a Sbriws Sitca Picea sitchensis), gorbori, draenio, a llosgi bwriadol neu ddamweiniol. Yn ystod y 5 mlynedd y bu prosiect Gorgorsydd LIFE ar waith yng Nghymru, cafwyd gwelliannau sylweddol a pharhaol yng nghyflwr gorgorsydd mewn mannau hollbwysig oddi mewn i ddwy ACA yng Ngogledd Cymru.

Migneint RSPB

Yn ychwanegol at wella bioamrywiaeth, mae adfer gorgorsydd yn esgor ar nifer fawr o fanteision eraill. Mae’r rhain yn cynnwys gwella ansawdd dŵr, lleihau cyfraddau dŵr ffo a allai effeithio ar lifogydd ar diroedd isel, ffermio, dal a storio carbon, addysg a hamdden.

Roedd y prosiect 56 mis yn ymdrin ag ardal 84 cilometr sgwâr o faint. Daeth cyllid LIFE i ben ar 31ain Mawrth 2011, gyda mwyafrif cyllid y prosiect o £3m (75%) wedi’i sicrhau trwy gyfrwng rhaglen LIFE-Nature yr UE. Mae’r gwaith yn parhau a bydd prosiectau’r dyfodol yn ddibynnol ar gronfeydd rheoli tir lleol a chyllid prosiectau ar raddfa tirwedd.

Partneriaeth dan arweiniad y Gymdeithas Frenhinol er Gwarchod Adar (RSPB), gyda chefnogaeth gan asiantaethau statudol a thirfeddianwyr lleol, oedd y project hwn.

Dathlu Llwyddiant

Dathlu Llwyddiant: Gweithredu ar y cyd dros fyd natur yng Nghymru

Mae partneriaethau lleol er lles byd natur yn gweithredu ym mhob ardal yng Nghymru ac maent yn darparu ffocws ar gyfer cyflawni amcanion y Cynllun Adfer Natur a Rheolaeth Gynaliadwy ar Gyfoeth Naturiol ar lefel leol, yn ogystal â chyfrannu at lawer o nodau Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Mae’r astudiaethau achos hyn yn darparu cipolwg ar amrywiaeth y prosiectau a’r ystod o bartneriaid sy’n ymwneud â gweithredu’n lleol er lles byd natur yng Nghymru.

Dathlu Llwyddiant: Gweithredu ar y cyd dros fyd natur yng Nghymru

Rhywogaethau yng Nghymru

Amffibiaid ac Ymlusgiaid

Adar

Cennau

Cadwraeth Mamaliaid

Bryoffytau

Anifeiliaid di asgwrn cefn

Helpu Bywyd Gwyllt

Garddio bywyd gwyllt