Cyflwyniad

Mae pryfed peillio yn elfen hanfodol o amgylchedd Cymru. Mae gwenyn mêl a phryfed peillio gwyllt, gan gynnwys cacwn, gwenyn unigol, gwenyn meirch parasitig, pryfed hofran, glöynnod byw a gwyfynod a rhai chwilod, yn bryfed peillio pwysig ar draws amrywiaeth eang o gnydau a blodau gwyllt ac maent yn help i wella cynhyrchiant systemau pori ar gyfer da byw. Yn 2007, roedd peillio’n werth £430 miliwn i farchnad gnydau’r DU. Pe baem yn colli’r gwasanaeth gwerthfawr hwn, amcangyfrifir y byddai peillio â llaw yn costio £1.8 biliwn y flwyddyn yn y DU. Mae gwerth y mêl a gynhyrchir yng Nghymru yn sylweddol hefyd, gyda gwerth cyfanwerthol o dros £2 miliwn yn 2011. Mae iechyd gwenyn a phryfed peillio a’r dirywiad yn eu poblogaethau yn peri pryder mawr yn y DU. Mae ymchwil yn dangos bod gwenyn mêl wedi gostwng 23% yng Nghymru rhwng 1985 a 2005. Mae glöynnod byw, pryfed hofran a llawer o rywogaethau o wyfynod hefyd yn prinhau ledled Cymru. Mae dolydd blodau gwyllt a chynefinoedd lled-naturiol eraill sy’n cynnal pryfed peillio hefyd wedi prinhau.

Pollinator

Cynllun Gweithredu Cymru ar gyfer Pryfed Peillio

Mae Llywodraeth Cymru wedi gweithio gyda’r diwydiant a rhanddeiliaid i archwilio’n fanylach y dystiolaeth a’r pryderon ynghylch pryfed peillio a’u cadwraeth yng Nghymru. Ar ôl ymgynghori, lansiwyd ‘Cynllun Gweithredu Cymru ar gyfer Pryfed Peillio’, yn pennu’r weledigaeth strategol, y canlyniadau a’r meysydd gweithredu i wella amodau i bryfed peillio a gweithio i atal a gwrthdroi’r dirywiad yng Nghymru. Mae tasglu pryfed peillio, sy’n cynnwys rhanddeiliaid allweddol, yn gweithredu erbyn hyn ac mae cynllun cyflawni drafft wedi cael ei lunio.

Caru gwenyn

Caru Gwenyn

Menter hollol newydd yw Caru Gwenyn ar gyfer cymunedau a mudiadau cymunedol, ysgolion, cyrff cyhoeddus, cynghorau tref a chymuned, busnesau, prifysgolion a cholegau, addoldai ... a phob math o gyrff a sefydliadau eraill ledled Cymru.

Hyd y gwyddom, dyma’r cynllun cenedlaethol cyntaf o’i fath a’i amcan yw gwneud Cymru’n wlad sy’n caru pryfed peillio.

Er mai ‘Caru Gwenyn’ yw enw’r cynllun, rydyn ni am i bobl helpu ein holl bryfed peillio ac nid gwenyn yn unig.

P’un a ydych yn rhan o’r cynllun Caru Gwenyn, yn aelod o’r un o lawer o fudiadau sy’n ein cefnogi neu’n unigolyn sy’n poeni am y ddaear, ystyriwch beth allwch chi ei wneud i greu byd sy ychydig bach yn wyrddach – darllenwch Ganllaw Gweithredu Caru Gwenyn.

  1. Caru Gwenyn - Taflen
  2. Caru Gwenyn - Canllaw Gweithredu
  3. Caru Gwenyn - Ffurflen Gais
  4. Caru Gwenyn - Cwestiynau Cyffredin
  5. Hyrwyddwyr - Caru Gwenyn
  6. Rhestr Awgrymedig o Blanhigion ar Gyfer Pryfed Peillio
  7. Arolwg 'Polli:Nation'
  8. Rheoli tir adeiladau cyhoe ddus ar gyfer pryfed peillio


Cafodd diweddariad ar gynnydd Cynllun Gweithredu ar gyfer Pryfed Peillio ei grynhoi gan y gweithlu mewn cyfres o graffigau gwybodaeth y gellir eu lawrlwytho.

  1. Rheoli ymylon ffyrdd er lles bywyd gwyllt
  2. Rheoli ymylon ffyrdd er lles bywyd gwyllt
  3. Rheoli ymylon ffyrdd er lles bywyd gwyllt

Gwaith Arall ar Beillwyr

Monitro

Mae Defra wedi cyhoeddi adroddiad ymchwil i greu Fframwaith Monitro Cenedlaethol ar gyfer Peillwyr a Pheillio, i arwain gweithredu pellach gan amrywiaeth o bartneriaid ac adeiladu ar weithgarwch gwyddoniaeth dinasyddion presennol.

Mae'r adroddiad yn cyflwyno amrywiaeth o sefyllfaoedd ar gyfer cryfhau'r monitro, gan gynnwys gofynion maint sampl a dulliau maes a brofir ar gyfer pa mor hawdd ydynt, pa mor hawdd yw eu hailadrodd a pha mor dderbyniol ydynt i wirfoddolwyr.

Prosiect COBWEB

Bydd prosiect i ddenu gwyddonwyr dinesig o blith y 3000+ o bobl sy'n byw yn ward Penparcau (Aberystwyth), fel y gellir cofnodi glöynnod a'u ffynonellau bwyd (larfâu a rhai llawndwf) trwy ddefnyddio technoleg ffôn symudol a gwe arloesol, yn cychwyn yn ystod gwanwyn 2015. Gan adeiladu ar brofion blaenorol COBWEB, cafodd yr is-brosiect hwn ei gynllunio ar y cyd â Fforwm Cymunedol Penparcau er mwyn helpu i gofnodi rhywogaethau glöynnod yn yr ardal, fel y gellir cyfrannu at gynlluniau rheoli lleol a thanio diddordeb a dealltwriaeth ym mhwysigrwydd glöynnod (a phryfed peillio eraill) i iechyd amgylchedd naturiol Cymru. Bydd y data a gesglir yn ystod yr is-brosiect hwn yn cael ei rannu â sefydliadau cofnodion biolegol (y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol, Canolfannau Cofnodion Lleol) er mwyn cynorthwyo i'w ddosbarthu a'i ddefnyddio at sawl diben gwahanol, o gynllunio i ymchwil amgylcheddol a gwneud penderfyniadau. Bydd y data a gesglir yn cael ei ddefnyddio gan Lywodraeth Cymru i asesu addasrwydd mapiau adnoddau pryfed peillio graddfa fawr i gyfarwyddo amrywiaeth o gwestiynau polisi.

Polli:Nation

Mae'r prosiect, sydd wedi'i gefnogi gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri, yn helpu ysgolion ledled y DU i amddiffyn poblogaeth ein pryfed peillio, sy'n lleihau. Am ragor o wybodaeth ac i gofrestru, ewch i wefan Polli:Nation.

Prosiectau Cronfa Natur

Cadwch Gymru'n Daclus – Prosiect Buzz Naturiol

Amcan y prosiect hwn yw gwneud y defnydd mwyaf posibl o wasanaethau ecosystemau lluosog mewn llecynnau gwyrdd anffrwythlon sy'n cael eu tanbrisio ar hyn o bryd – lleiniau glaswellt wedi'u torri mewn ystadau diwydiannol, ysgolion a thiroedd ysbytai, parciau busnes a lleiniau ochr y ffordd - a'u trawsffurfio yn fyrdd amryliw o flodau gwylltion.

Urban meadow

Dôl drefol

Planting a Butterfly Border

Plannu border glöynnod byw yn Ysgol Gynradd Mynwy

Hoverfly

Pryf hofran (Xylota sylvarum)

Lleiniau Ymyl y Ffordd

Cynhaliodd y Tasglu Pryfed Peillio ddwy seminar ar leiniau ymyl ffordd yn ddiweddar i ategu’r seminarau a gynhaliwyd yng ngwanwyn 2014. Prif amcanion y seminarau oedd hyrwyddo rheolaeth dda o leiniau ymyl y ffordd er budd peillwyr. Os cânt eu rheoli’n dda, gall lleiniau ymyl y ffordd gynnig hafan ar gyfer bywyd gwyllt sy’n cynnal peillwyr ac infertebrata eraill, blodau gwyllt a gweiriau yn ogystal â gweithredu fel ‘coridorau bywyd gwyllt’ ar gyfer sawl rhywogaeth arall gan gynnwys mamaliaid, ymlusgiaid ac amffibiaid.

Cyflwyniadau Seminar Lleiniau Ymyl y Ffordd 2017

  1. Buglife – Helpu Pryfed Peillio yn Lleol yng Nghymru (Saesneg yn unig)
  2. Cyngor Sir Fynwy – Cynnal a Chadw Lleiniau Priffyrdd (Saesneg yn unig)
  3. Cyngor Swydd Dorset – Dull newydd o reoli lleiniau priffyrdd (Saesneg yn unig)
  4. Plantlife – Blodau’r Ymylon (Saesneg yn unig)
  5. Llywodraeth Cymru – Menter ‘Lleiniau Ymyl Ffordd er budd Blodau Gwyllt’ y Gyfarwyddiaeth Drafnidiaeth (Saesneg yn unig)
  6. Llywodraeth Cymru – Rheoli lleiniau ymyl ffordd (Saesneg yn unig)


Cyflwyniadau Seminar Lleiniau Ymyl y Ffordd 2014

  1. “Cyfuno”: newid deunydd organaidd (tocion) yn fiodanwydd storadwy Rachel Smith, Colin Keyse (Saesneg yn unig)
  2. Peillio ac anifeiliaid ymylon ffyrdd Clare Dinham, Buglife (Saesneg yn unig)
  3. Buddion gwasanaeth ecosystem ymylon ffyrdd Shaun Russell, Canolfan Ymchwil Amgylcheddol Cymru (Saesneg yn unig)
  4. Planhigion ymylon ffyrdd yng Nghymru Stuart Smith, Cyfoeth Naturiol Cymru (Saesneg yn unig)
  5. Peilliwyr ac ymylon ffyrdd yng Nghymru Mike Howe, CNC (Saesneg yn unig)
  6. Rheoli ymylon ffyrdd cadwraethol ar Ynys Môn Jane Rees, Ymddiriedolaethau Bywyd Gwyllt Cymru (Saesneg yn unig)
  7. Rheoli ymylon ffyrdd ar gyfer bioamrywiaeth: golwg cyffredinol a oes trefn orau? John Hambrey, Hambrey Consulting (Saesneg yn unig

Gydag ymholiadau am waith Grŵp Pryfed Peillio Cymru, cysylltwch:

Cangen Bioamrywiaeth a Chadwraeth Natur
Is-adran Tir, Natur a Choedwigaeth
Yr Adran Cyfoeth Naturiol a Bwyd
Llywodraeth Cymru
Rhodfa Padarn
Llanbadarn Fawr
Aberystwyth, Ceredigion SY23 3UR

Email: [email protected]

Rhywogaethau yng Nghymru

Amffibiaid ac Ymlusgiaid

Adar

Cennau

Cadwraeth Mamaliaid

Bryoffytau

Anifeiliaid di asgwrn cefn

Helpu Bywyd Gwyllt

Garddio bywyd gwyllt