Grŵp Rhywogaethau Estron Goresgynnol

Rhywogaethau Goresgynnol

Mae Rhywogaethau Estron Goresgynnol (INNS) yn blanhigion, yn anifeiliaid, yn ffyngau ac yn ficro-organebau sydd wedi’u cyflwyno i rannau o’r byd lle nad ydynt i’w gweld yn naturiol. Mae ganddynt y gallu i ledaenu gan achosi difrod i’r amgylchedd, yr economi, ein hiechyd a’n ffordd o fyw. INNS yw’r ail fygythiad mwyaf i fioamrywiaeth ar ôl colli cynefinoedd a darnio. Amcangyfrifir bod INNS yn costio o leiaf £1.8 biliwn o bunnau i economi’r DU bob blwyddyn; maen nhw’n effeithio’n bennaf ar y sectorau ffermio a garddwriaethol ond gallant hefyd effeithio ar drafnidiaeth, adeiladu, hamdden, dyframaeth a chyfleustodau.

Grŵp Rhywogaethau Estron Goresgynnol Cymru

Ffurfiwyd Grŵp Rhywogaethau Estron Goresgynnol Cymru i helpu i adnabod blaenoriaethau INNS a datrys materion sy’n berthnasol i Gymru. Mae’r grŵp yn gweithredu fel ffynhonnell arbenigedd ar INNS yng Nghymru. Yn gyffredinol, mae’r grŵp yn cwrdd tair gwaith y flwyddyn. Mae ei raglen waith yn canolbwyntio ar weithredu o dan 5 maes testun allweddol – hyrwyddo gweithredu, codi ymwybyddiaeth, rhannu arfer gorau, cyfnewid gwybodaeth ac arbenigedd. Ymhlith yr aelodau y mae cynrychiolwyr o Bartneriaeth Bioamrywiaeth Cymru, Academia, Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron Prydain Fawr, Awdurdodau Lleol, Cyfoeth Naturiol Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru, Cyswllt Amgylchedd Cymru, Llywodraeth Cymru, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru a chwmnïau cyfleustodau.

  1. Aelodaeth Grŵp Rhywogaethau Goresgynnol Estron

Er mwyn cysylltu â’r grŵp, cysylltwch â ni.

Himalayan Balsam

Strategaeth Rhywogaethau Estron Goresgynnol Prydain Fawr

Mae Strategaeth Rhywogaethau Estron Goresgynnol Prydain Fawr yn cynnig fframwaith ar sut i isafu ar y risgiau y mae’r INNS yn eu hachosi. Amlinella’r Strategaeth nodau a chamau gweithredu allweddol er mwyn mynd i’r afael â’r bygythiadau a achosir gan INNS. Mae’r strategaeth gyfredol yn ymdrin â’r cyfnod 2015 i 2020 ac yn disodli’r strategaeth gyntaf a gyhoeddwyd yn 2018.

  1. Strategaeth Rhywogaethau Estron Goresgynnol Prydain Fawr

Mae cofnodion rhywogaethau estron yn ein helpu ni i ddeall faint o rywogaethau INNS sy’n bresennol ym Mhrydain, a’u cyfradd ledaenu. Gall pawb ddarparu cofnodion biolegol defnyddiol o rywogaethau estron, a chyda datblygiad safleoedd cofnodi ar-lein ac apiau ffonau clyfar mae bellach yn haws nac erioed. Dylid adrodd am weld INNS yn unol ag arweiniad Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron Prydain Fawr.

Mae rhai rhywogaethau yn hynod oresgynnol ac yn cael eu categoreiddio yn 'Rhywogaethau Rhybudd'. Mae’n arbennig o bwysig adrodd am y rhain os ydych chi’n eu gweld.

Mae dosbarthiad Rhywogaethau Estron Goresgynnol yng Nghymru i’w gweld ar NBN Atlas Cymru.

Mae camau yn cael eu cymryd ar draws Cymru a Phrydain Fawr gan amryw grwpiau, prosiectau a sefydliadau i helpu i ostwng y risgiau a’r effeithiau sy’n gysylltiedig â rhywogaethau estron goresgynnol.

Mae nifer o Grwpiau Gweithredu Lleol yn brysur yng Nghymru yn mynd i’r afael â rhywogaethau gan gynnwys Prosiect Rhywogaethau Estron Goresgynnol Dyfrdwy. Mae’r prosiect yn fenter partneriaeth ar draws y dalgylch sy’n anelu at gydlynu rheolaeth ar rywogaethau estron goresgynnol (INNS) a’u monitro o fewn dalgylch Dyfrdwy i sicrhau bod ymdriniaeth unedig tuag at reoli INNS yn cael ei chyflenwi.

  1. Grwpiau Gweithredu Lleol
  2. Poster Grwpiau Gweithredu Lleol yng Nghymru (PDF)

Mae’r Grŵp Rhywogaethau Estron Goresgynnol Cymru yn cynnal rhestr o Rywogaethau Blaenoriaeth i’w Gweithredu yng Nghymru. Gellir defnyddio’r rhestr hon i helpu i ganolbwyntio gweithredu ar INNS yng Nghymru. Rhestrir rhywogaethau o dan dri chategori – rhywogaethau blaenoriaeth i’w hatal (rheini nad ydynt hyd yma yn y gwyllt ond yn debyg o gyrraedd), rhywogaethau blaenoriaeth i’w rheoli (y rheini sy’n bresennol yn y gwyllt mewn niferoedd isel) a rhywogaethau blaenoriaeth i’w rheoli’n hirdymor (y rheini sydd wedi’u sefydlu yn y gwyllt)

  1. Rhywogaethau Blaenoriaeth INNS i’w Gweithredu yng Nghymru (PDF) (Saesneg yn unig)
  2. Rhywogaethau Estron Goresgynnol Morol: Rhestr Flaenoriaeth i’w Monitro a’u Gwylio yng Nghymru

Mae bioddiogelwch yn ymwneud â gostwng risg o gyflwyno neu ledaenu INNS (ac organebau niweidiol eraill megis clefyd) yn y gwyllt.

Wrth ymweld â safleoedd gyda dŵr dilynwch y camau hyn:

  • GWIRIWCH yr holl ddillad a chyfarpar
  • GLANHEWCH yr holl ddillad a chyfarpar ar y safle
  • SYCHWCH unrhyw gyfarpar a dillad yn drylwyr
  1. Gwiriwch, Glanhewch, Sychwch
  2. Modiwl e-ddysgu bioddiogelwch

Gwywiad Chalara mewn coed ynn

Mae gwywiad Chalara mewn coed ynn yn glefyd difrifol sy’n cael ei achosi gan ffwng o’r enw Chalara fraxinea. Mae’r clefyd yn gwneud i’r coed golli eu dail ac mae eu brigdyfiannau’n gwywo, a gall hyn arwain at eu lladd. Mae achosion o’r clefyd mewn coed ynn wedi’u cofnodi yn y gwyllt yn East Anglia ac mewn gwahanol rannau o’r DU mewn coed a ddeilliodd o feithrinfeydd yn Buckinghamshire.

Darganfod Chalara mewn mwy o safleoedd sydd newydd eu plannu yng Nghymru. Bellach mae 10 o achosion o Chalara fraxinea wedi eu cadarnhau yng Nghymru: saflebach newydd wedi ei blannu yn Sir Gaerfyrddin, 5 safle newydd wedi ei blannu yngnghoetiroedd Llywodraeth Cymru yn ardal Dyffryn Gwy; a safle bach newydd wedi eiblannu yng Nghaerffili, safle bach newydd wedi ei blannu yn Ysgol Uwchradd Llanwernyng Nghasnewydd, a chynllun plannu yng Ngholeg Glynllifon yng Ngwynedd achynllun plannu newydd ym Metws y Coed. Mae’r rhan fwyaf o’r coed ifanc o’rsafleoedd hyn wedi cael eu codi a’u distrywio.

Mae’r prif gamau a gymerwyd hyd yma yn cynnwys:

  • Cyfyngu ar fewnforio a symud planhigion a hadau ynn i mewn ac oddi mewn i Brydain.
  • Atal plannu ynn yn y goedwig gyhoeddus.
  • Arolwg cyflym o 970 o safleoedd yng Nghymru, fel rhan o arolwg DU gyfan.
  • Arolwg olrhain ymlaen o goed a blannwyd mewn meithrinfeydd lle canfuwyd yr haint.
  • Rhoddwyd cyngor i berchnogion coetiroedd i ofyn am newid rhywogaethau i’w cytundeb
  • grant neu amodau eu trwydded cwympo coed.

    Mae’r Comisiwn Coedwigaeth yn cymryd rhan mewn arolwg cenedlaethol a ofynnwyd amdano gan y Llywodraeth o safleoedd coed ynn yn y DU er mwyn sefydlu maint clefyd Chalara.

    1. Gwybodaeth bellach a chipolwg ar y symptomau
    2. Gwywo Chalara o friffio Coed Ynn (pdf)

    Rhaglen Tracio Planhigion Goresgynnol

    Mae rhaglen ar-lein newydd ar gyfer tracio planhigion goresgynnol bellach ar gael. Cafodd hon ei chreu gan Brifysgol Bryste, Asiantaeth yr Amgylchedd a’r Ganolfan Ecoleg a Hydroleg, mewn partneriaeth agos ag ysgrifenyddiaeth rhywogaethau estron Prydain Fawr. Gallwch lwytho Ap rhad ac am ddim i lawr (PlantTracker), ac yna bydd modd ichi dynnu llun o’r planhigyn yn y gwyllt gyda’ch ffôn deallus a llwytho’r llun (a’r lleoliad yn awtomatig) i fyny i gronfa ddata ganolog. Os nad oes gennych ffôn deallus, gallwch hefyd ddefnyddio’r wefan. Ar y wefan hefyd ceir map yn dangos dosbarthiad presennol pob rhywogaeth (ar sail yr wybodaeth sydd wedi’i llwytho i fyny). Mae’r rhaglen yn hawdd iawn i’w defnyddio a bydd eich data’n cael ei wirio a’i anfon at y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol.

    ‘Rhestr rybuddio’ o rywogaethau dyfrol estron goresgynnol posibl ym Mhrydain Fawr

    Mae’r rhestr hon wedi’i llunio gan Grŵp Rhywogaethau Estron Grŵp Cynghori Technegol y DU gan ddefnyddio data o amryw ffynonellau, ac yng ngoleuni sylwadau ac awgrymiadau gan adolygwyr allanol. Ei nod yw annog pawb i roi gwybod i’r awdurdodau perthnasol pe baent yn gweld unrhyw un o’r rhywogaethau a restrir, gan roi cyfle, felly, i gamau priodol gael eu cymryd. Rhywogaethau a allai effeithio ar ddyfroedd wyneb a’u statws ecolegol dan Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr y CE yw’r rhywogaethau a restrir, ond rhai nad yw eu presenoldeb wedi’i gofnodi eto ym Mhrydain Fawr.

    1. Rhestr Rybuddio

    Rhywogaethau yng Nghymru

    Amffibiaid ac Ymlusgiaid

    Adar

    Cennau

    Cadwraeth Mamaliaid

    Bryoffytau

    Anifeiliaid di asgwrn cefn

    Helpu Bywyd Gwyllt

    Garddio bywyd gwyllt